Các bài thơ trung đại việt nam

     

Chuyên đề thơ trung đại trong lịch trình học lớp 7 - tò mò khái quát lác và ví dụ qua một số tác phẩm tiêu biểu


*
Phong Cầm
*
một vài bài thơ trung đại Việt Nam: phái mạnh quốc sơn hà, Tụng giá chỉ hoàn tởm sư, Bánh trôi nước, Qua đèo Ngang, chúng ta đến đùa nhà.

Bạn đang xem: Các bài thơ trung đại việt nam


Chuyên đề thơ trung đại Chủ đề 1: Cảm hứng yêu thương nước, tự hào dân tộc vào các tác phẩm văn học trung đại Cảm hứng yêu thương nước bao gồm:

+ Tinh thần đoàn kết gắn bó, quyết chiến quyết thắng kẻ thù xâm lược.

+ Ý thức xây dựng đất nước giàu đẹp.

+ Tự hào về truyền thống văn hóa lịch sử của dân tộc.

+ Căm thù giặc ngoại xâm.

+ yêu những gì thân thuộc nhất như nhà cửa, gia đình…

– Là tình cảm chủ đạo bao trùm toàn bộ thời kỳ văn học trung đại.

+ Tinh thần yêu thương nước gắn với lý tưởng trung quân, yêu thương nước.

+ Hào khí Đông A thời Trần.

+ Thể hiện khí phách hào hùng bằng cách chiến công vang dội, bằng lời hịch thiết tha, cảm hứng yêu nước và tự hào dân tộc.

Từ đầu thế kỳ X đến thế kỷ XIV nước ta tồn tại dưới các triều đại phong kiến khác nhau từ hưng thịnh đến suy vong. VH trung đại chủ yếu thể hiện rõ nhất 2 cảm hứng yêu nước và nhân đạo.

2. Cảm hứng yêu nước được thể hiện rõ nhất qua bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc “Sông núi nước Nam” (Tương truyền của Lý Thường Kiệt).

a. Tác giả:

– LTK (1019 – 1105), tên thật là Ngô Tuấn, tự là Thường Kiệt, sau được với họ vua đề xuất gọi là LTK. – Ông là vị tướng tài tía lỗi lạc, có tài thơ văn.

b. Tác phẩm.

– Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ ra đời trong một hoàn cảnh đặc biệt, gắn với truyền thuyết cuộc chiến đấu giữa quân – dân Đại Việt với quân Tống trên phong tuyến sông Như Nguyệt đã mở ra một giai đoạn hết sức gay go. Bài thơ được ngân lên lần đầu vào đền thờ 2 vị thần sông Như Nguyệt Trương Hống và Trương Hát. Lời thơ hào hùng rắn rỏi làm khiếp vía kẻ thù và nâng cao tinh thần quân sĩ khiến cuộc kháng chiến thắng lợi rực rỡ. Bài thơ đậm chất huyền thoại uy nghiêm. Đó không chỉ là tiếng nói của bé người mà còn là âm vang thánh thần; không còn là suy ngẫm của một người mà còn là trí tuệ, tâm hồn của cả dân tộc Đại Việt xưa và nay.

c. Giá trị nội dung và nghệ thuật.

* Lời khẳng định chủ quyền lãnh thổ.

– Nhịp thơ 4/3 tạo nên nhịp điệu thanh thoát, mạnh mẽ, đanh thép, hùng hồn.

– Lối xưng “đế” vào lời thơ “Nam đế cư” đã thể hiện một tứ thế ngẩng cao đầu, tự tin đứng ngang hàng với một nước lớn như Trung Hoa. Tác giả bài thơ đã nêu cao chân lí lớn lao, thiêng liêng nhất: nước nam là của người Nam. Thể hiện tình yêu thương đất nước, niềm tự hào dân tộc, trân trọng và kính yêu thương vua, khẳng định vị thế của nước ta ngang hàng với các cường quốc phương Bắc.

– Sức mạnh của chân lý thêm phần thuyết phục ở câu thơ thứ 2 có âm hưởng trầm hùng rắn chắc như một lời khẳng định dứt khoát. Nhì chữ “thiên thư” (sách trời) đã phân định rõ ràng quyền làm chủ đất đai của người nam là lẽ đương nhiên, là chân lý, là lẽ phải hiển nhiên ko hề thay đổi. Đây chính là tuyên ngôn khẳng định chủ quyền lãnh thổ và nền độc lập dân tộc. Lời thơ đã khơi dậy vào mỗi chúng ta niềm tự hào dân tộc vì nó mang đến thấy nước ta mặc dù nhỏ bé mà lại không chịu khuất phục trước quân giặc phương Bắc lớn mạnh.

* Lời thơ khẳng định sức mạnh ý chí chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta.

– Câu thơ thứ 3 là lời hỏi tội kẻ thù và khẳng định chính nghĩa luôn chiến thắng.

– Câu thơ cuối là lời cảnh báo đập chảy kẻ thù xâm lược đồng thời bày tỏ ý chí quyết tâm chiến đấu bảo vệ nước nhà.

=> Bài thơ là tiếng nói ý thức, là tình cảm của cả dân tộc Việt phái nam được thể hiện vào thời đại lịch sử lúc bấy giờ. Qua bai thơ chúng ta cảm nhận được tinh thần yêu nước, niềm tự hào dân tộc của tác giả nói riêng rẽ và cả dân tộc ta nói chung.

3. Cảm hứng yêu nước được thể hiện ở khát vọng hòa bình, ý thức giữ gìn và bảo vệ đất nước sau hòa bình qua bài thơ “Phò giá về kinh”. (Tụng giá hoàn ghê sư – Trần quang đãng Khải)

a. Tác giả: Trần quang đãng Khải (1241 – 1294), đàn ông thứ ba của vua Trần Thái Tông. Ông là một võ tướng kiệt xuất, đồng thời cũng là một thi nhân có những vần thơ sâu sát lý thú.

b. Tác phẩm:

– Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ được làm lúc Trần quang đãng Khải đi đón Thái Thượng hoàng Trần Thánh Tông và vua Trần Nhân Tông về Thăng Long sau chiến thắng Chương Dương, Hàm Tử và giải phóng kinh thành năm 1285. Bài thơ là khúc khải hoàn thể hiện hào khí chiến thắng oanh liệt và khát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc Đại Việt.

c. Giá trị nội dung và nghệ thuật.

* nhì câu thơ đầu: Với cầu trúc đối hoàn hảo đã tạo dựng bức tranh toàn cảnh cuộc chiến đấu chống quân Mông – Nguyên xâm lược và thể hiện cảm hứng tự hào, niềm vui chiến thắng kẻ thù của quân – dân Đại Việt:

Đoạt sáo……….. Quan…

– Việc sử dụng các động từ “đoạt”, “cầm” ở đầu mỗi dòng thơ nhằm khắc họa người anh hùng thời Trần với sức mạnh “Sát Thát”. Đó là những dũng sĩ anh hùng giành lại nền độc lập, bắt kẻ thù xâm lược phải quy thuận, trả lại nước nhà đất nước mang lại ta. Đó là lời ca ngợi hành động chính nghĩa, dũng cảm của quân và dân ta.

– Việc lựa chọn hai trận đánh tiêu biểu để phác họa toàn cảnh cuộc chiến đấu chống quân Mông – Nguyên là cách đề khơi gợi khí thế hào hùng của dân tộc bởi phía trên là nhị trận đánh tiêu biểu nhất làm đến quân giặc khiếp hồn bạt vía. Nhị địa danh vừa có ý nghĩa khái quát vừa tiêu biểu mang đến một thời đại hào hùng trong lịch sử dân tộc.

– Cách sắp xếp các trận đánh có phần đặc biệt. Trận Chương Dương xảy ra sau tuy thế lại được đặt trước, điều này phù hợp với diễn biến của bài thơ. Trận sau vừa mới xảy ra còn nóng hổi, nào nức lòng người và nhà thơ là người có vai trò khổng lồ lớn trong chiến công này.

-> Những câu thơ ngắn gọn như bản tin chiến sự có sức vang dội với những lời thơ hàm súc, đĩnh đạc và hào hùng. Với phép liên tưởng độc đáo, đọc thơ ta có cảm giác như vị thượng tướng Trần quang Khải vừa đi giữa đoàn quân chiến thắng vừa cất tiếng dìm bài thơ. Tiếng dìm ấy lan truyền, được ba quân hưởng ứng nối tiếp trở thành khúc ca hào hùng vang động núi sống. Lời thơ ngắn gọn, chắc nịch, đanh thép bày tỏ niềm tự hào về chiến thắng vẻ vang của dân tộc.

* hai câu thơ cuối là lời động viên xây dựng và phát triển đất nước vào hòa bình và lòng tin sắt đá vào sự bền vững lâu đời của dân tộc Đại Việt.

– Câu thơ thứ 3 với nhịp 2/3, cách nói chắc nịch, xúc tích, cô đọng, ko hình ảnh, không hoa mĩ, câu thơ là lời tự nhủ vủa vị thượng tướng về ngày mai của đất nước cũng là nhắn nhủ với thế hệ mai sau. Với TQK, đất nước thái bình không chỉ chấm dứt chiến tranh mà còn phải xây dựng đất nước mãi mãi vững bền, sở hữu lại hạnh phúc, ấm no cho nhân dân.

– Thi nhân tiếp tục sử dụng phép lỉnh lược để khẳng định việc gìn giữ thái bình của đất nước không phải của riêng biệt ai mà cần sự đồng lòng, rèn luyện, tu dưỡng tài năng, sức lực của tất cả người dân Đại Việt. Điều đó có nghĩa là cả dân tộc phải gắng sức bảo vệ thành quả công cuộc kháng chiến, không được phép ngủ quên vào chiến thắng.

– Câu thơ cuối thể hiện khát vọng mãnh liệt của cả dân tộc, đó là xây dựng một đất nước vững bền ngàn năm. Có thể nói, TQK đã không dừng lại ở niềm vui chiến thắng, ko nghĩ đến việc nghỉ ngơi hưởng lạc. Ngay lập tức trong chiến thắng ông nghĩ đến kế sách lâu dài với tinh thần trách nhiệm và tầm nhìn xa trông rộng. Có thể khẳng định rằng nhãn quan liêu chính trị của TQK vô cùng sáng suốt. Lời thơ là lời tự nhủ hòa với niềm tin, hi vọng, đồng thời là tiếng nói nhắn nhủ thế hệ tương lai về trách nhiệm đối với vận mệnh của đất nước, của dân tộc.

=> Nếu 2 câu đầu ta bắt gặp vẻ đẹp của một vị tướng thì 2 câu sau ta cảm nhận được nét đẹp trong trí tuệ và đạo đức của nhà thơ TQK. Có lẽ vì thế mà vua Trần Thái Tông đã từng nói:

Nhất đại sự nghiệp thiên hạ hữu

Lưỡng triều trung hiếu thế gian vô.

Trần quang đãng Khải hoàn toàn xứng đáng với 2 câu thơ ca ngợi ấy, đặc biệt với bài thơ “Tụng giá bán hoàn gớm sư” – viên ngọc sáng vào văn chương thời trung đại, đủ để xác lập vị trí vào dòng văn thơ yêu nước của dân tộc.

*
một số bài bác thơ trung đại Việt Nam: phái mạnh quốc sơn hà, Tụng giá hoàn tởm sư, Bánh trôi nước, Qua đèo Ngang, các bạn đến nghịch nhà.

Chủ đề 2: Hình ảnh người phụ nữ vào văn học trung đại qua bài Bánh trôi nước (Hồ Xuân Hương)

Luận điểm 1: Vẻ đẹp ngoại hình, nhan sắc của người phụ nữ xưa qua hình ảnh bánh trôi nước dân dã mà giản dị.

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

– Lời thơ mở đầu bằng cụm từ “thân em” rất thân quen thuộc, nghe sao mà dịu dàng khiêm tốn. (Các câu Ca Dao than thân cũng thường bắt đầu bằng cụm từ này). Qua ngòi bút điêu luyện của nữ sĩ, đó là lời giới thiệu, niềm tự hào của người phụ nữ xưa với vẻ đẹp hoàn mĩ.

– Việc miêu tả chiếc bánh trôi nước làm bằng bột nếp trắng tinh, dáng bánh tròn xinh xắn, nhân làm bằng đường phên chính là để làm toát lên nhan sắc, phẩm hạnh của người phụ nữ.

Xem thêm: Sơ Đồ Tư Duy Tế Bào Nhân Thực, Cấu Trúc Chức Năng Các Bào Quan

– hai từ “trắng”, “tròn” nhấn mạnh vẻ đẹp toàn diện của họ từ ngoại hình đến trung tâm hồn.

Luận điểm 2: Số phận vất vả bấp bênh, bị phụ thuộc của người phụ nữ:

Bảy nổi tía chìm với nước non

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn

– Câu thơ với yếu tố tả thực quá trình luộc bánh: lúc bánh sống sẽ chìm, chín sẽ nổi lên mặt nước.

– Bằng ngòi bút điêu luyện của mình, nữ sĩ đã mượn việc luộc bánh để diễn tả số phận long đong lận đận của người phụ nữ. Thành ngữ “ba chìm bảy nổi” được vận dụng sáng tạo thành “bảy nổi ba chìm” gợi cuộc sống bấp bênh chìm nổi, vất vả, không tự quyết định mang lại tương lai, đến số phận của người phụ nữ. Việc đảo thành ngữ lên đầu câu thơ khiến mang lại ý thơ càng thêm nhấn mạnh.

– Phép tương phản qua hai từ “rắn”, “nát” không chỉ nói về việc bánh ngon hay dở phụ thuộc tay kẻ nặn mà còn gợi số phận phụ thuộc của người phụ nữ. Số phận họ hạnh phúc tuyệt khổ đau đều tùy thuộc vào tay kẻ khác, họ bị tước đoạt quyền tự do, ko có quyền tự quyết định đến tương lai, cho hạnh phúc của mình.

Luận điểm 3: Lời khẳng định tấm lòng thuỷ phổ biến son sắt của fan phụ nữ:

Mà em vẫn giữ tấm lòng son

– Câu thơ cuối đã khẳng định vẻ đẹp mắt thuỷ phổ biến của người phụ nữ với thể hiện thái độ đầy từ bỏ tin, trường đoản cú hào qua cách biểu đạt bằng cặp quan hệ giới tính từ đối lập: mang dầu… mà. Hoàn toàn có thể nói, mặc dù hoàn cảnh, số trời người thanh nữ có long đong, lận đận, dù yêu cầu sống với thân phận phụ thuộc nhưng mẫu mã số chung vững chắc ở bọn họ là tấm lòng thuỷ bình thường sáng ngời.

– gần như cứ qua mỗi câu thơ, nhà thơ lại mở ra cho bọn họ thấy được một vẻ rất đẹp khác của bạn phụ nữ, mà lại rất đặc thù cho vẻ đẹp truyền thống của thiếu phụ Việt Nam. Qua hình ảnh ẩn dụ là bánh trôi nước, từng vẻ đẹp nhất của người thiếu nữ được khơi gợi thật tinh tế.

Nhìn về vẻ đẹp của fan phụ nữ, hồ nước Xuân Hương đang ca ngợi, khẳng định ở cả vẻ đẹp hiệ tượng lẫn vẻ đẹp phẩm chất, trung khu hồn, tạo cho fan hâm mộ có một chiếc nhìn về một vẻ đẹp nhất hoàn mỹ của người đàn bà Việt Nam. Đề cao vẻ rất đẹp của người thiếu nữ với một thái độ khẳng định đầy trường đoản cú tin đó là cốt lõi nhân văn, là khả năng và cũng là phong cách thơ hồ Xuân Hương.

Chủ đề 3: Tình yêu vạn vật thiên nhiên hòa quyện với tình yêu quê hương đất nước

Văn bản QUA ĐÈO NGANG – Bà Huyện Thanh Quan Vài nét về cuộc đời và sự nghiệp:

a. Cuộc đời: Bà huyện Thanh quan liêu tên thật là Nguyễn Thị Hinh, sống ở thế kỷ XIX

– Quê: Làng Nghi Tàm, ni thuộc Tây Hồ (Hà Nội)

– Xuất thân: gia đình quan lại lại, có học thức, có nhan sắc, có tài thơ Nôm, giỏi nữ công gia chánh.

– Chồng bà là lưu Nghi, làm quan lại tri huyện Thanh quan liêu (Thái Bình). Bà thường xuất xắc giúp chồng vào công việc khu vực phủ quan cần người đời yêu thương mến gọi bà là Bà HTQ.

– Bà được vua Minh Mạng vời vào đế kinh Phú Xuân (Huế) làm chức “Cung trung giáo tập”, dạy học cho các công chúa và cung nữ trong cung.

b. Sự nghiệp: Bà để lại có 6 bài thơ mửa thất ngôn bát cú đường luật tuy nhiên bài nào cũng hay, cũng giá trị. Bao gồm: Qua Đèo Ngang, Chiều hôm nhớ nhà, Thăng Long thành hoài cổ, Chùa Trấn Quốc, chơi đài Khán xuân Trấn Võ, Tức cảnh chiều thu.

c. Nhận xét:

– Những bài thơ Nôm của bà phần nhiều là tả cảnh ngụ tình, bài nào cũng hay, chứng tỏ bà là người phụ nữ đoan chính, thanh tao, một người có học thức thường hay nghĩ ngợi đến nước nhà. Lời thơ trang nhã, điêu luyện (GS Dương Quảng Hà)

– Thơ Bà huyện Thanh quan tiền đầy chất thơ, lời thơ của bà điêu luyện, gọt giũa như một bức tranh cổ (GS Thanh Lãng)

– Nghệ thuật: chữ dùng khéo léo, chọn lọc thích đáng, đối rất chỉnh, rất tài tình, ý hàm xúc, lời chau truốt, gọn đẹp… cho nên thơ bà rất được các nho gia xưa yêu chuộng, ngâm nga.

– Thơ Hồ Xuân hương thiên về nôm na bóng bẩy duyên dáng, thơ Bà huyện Thanh quan tiền thiên về Hán mà thanh thoát nhẹ nhàng. HXH là đại biểu mang đến cái tinh thần trào phúng bình dân vượt qua thể hiện một hình thức bác học, Bà huyện Thanh quan là đại biểu mang đến cái tinh thần tao nha nho sĩ kết tinh cùng với tinh túy của Đường thi (GS Phạm Thế Ngũ)

-> Thơ bà huyện Thanh Quan xuất xắc viết về vạn vật thiên nhiên lúc hoàng hôn, man mác buồn du dương, ngôn ngữ trang nhã, hồn thơ đẹp, điêu luyện, tả cảnh ngụ tình đặc sắc.

2.Tác phẩm “Qua đèo Ngang“:

a. Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

b. Xuất xứ và chủ đề: Bài thơ “Qua Đèo Ngang” được bà Huyện thanh quan liêu viết lúc trên đường thiên lý vào kinh, lần đầu qua Đèo Ngang vào buổi chiều tà.

– Chủ đề: Bài thơ tả cảnh Đèo Ngang lúc chiều tà và nói lên nỗi buồn cô đơn, nỗi nhớ nhà của người lữ khách, chính là nữ sĩ Bà Huyện Thanh Quan.

-> Bức tranh vịnh cảnh ngụ tình kín đáo mà sâu sắc của nhà thơ.

c. Cảm nhận bỏ ra tiết:Hai câu đề mở ra một size cảnh đèo hoang sơ, rậm rạp:

– Thời gian nghệ thuật: bóng xế tà. Câu thơ đã giới thiệu không gian thời gian để bắt đầu bước vào thế giới trung khu hồn của chính nhà thơ, có lẽ ko phải ngẫu nhiên Bà HTQ tả cảnh ĐN vào lúc chiều tà bóng xế, ta có thể bắt gặp thời điểm đó vào nhiều tác phẩm khác của bà như bóng tịch dương trong Thăng Long thành hoài cổ tuyệt bóng hoàng hôn trong Chiều hôm nhớ nhà. Hơn nữa, âm tà cũng gợi nỗi buồn thấm thía. Dường như cái khoảnh khắc chuyển giao giữa ngày và đêm ấy thường gieo vào lòng người cảm giác man mác buồn, nhất là người phụ nữ lần đầu xa nhà dừng chân chỗ đất khách quê người như Bà HTQ. Có lẽ nỗi buồn trước sự đời đổi chũm của xã hội đã với lại mang đến bức tranh ĐN một vẻ đẹp riêng biệt biệt vào câu thơ của Bà HTQ, đúng như đại thi hào Nguyễn Du dã viết:

Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu

Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ.

– Trước cái thực tại ấy nhà thơ miêu tả toàn cảnh ĐN sẽ hiện ra trước tầm mắt: “Cỏ cây chen đá, lá chen hoa”. Với cách sử dụng điệp ngữ và hiệp vần vào lối nhân hóa vô cùng đặc sắc “cỏ”, “cây”, “đá”, “lá” và “hoa” chen nhau trên mảnh đất ĐN giúp đến người đọc hình dung khung cảnh hoang vu, rậm rạp của vùng núi non hiểm trở. Cỏ cây hoa lá phải chen chúc với đá thì mới tồn tại được. Cảnh vật hoang sơ, cằn cỗi đến nao lòng. Như vậy, 2 câu mở đầu đã mở ra một thế giới thực tại và một thế giới trung khu tưởng. Thế giới thực tại là thế giới hoang dã, hiu hắt dù đầy sức sống. Thế giới vai trung phong tưởng là nỗi buồn và sự đơn độc trong lòng nữ sĩ.

Hai câu thực đã tái hiện cuộc sống của nhỏ người chỗ Đèo Ngang:

Lom khom… mấy nhà.

Sang 2 câu thơ này vị trí, điểm nhìn đã núm đổi. Thi sĩ đứng trên đỉnh ĐN nhìn xuống dưới và nhìn ra xa. Các từ chỉ số ít vài, mấy, các từ tượng hình “lom khom, lác đác” gợi khung cảnh thiên nhiên, cảnh vật ĐN không chỉ có cỏ cây, hoa lá và đá núi mà đã xuất hiện hình hình ảnh con ng­ười. Tuy vậy từ xa nhìn lại, hình bóng bé người như cảng thu nhỏ lại, sự sống bé người thư­a thớt hơn. Hình ảnh nhỏ người và cuộc sống bé người ít ỏi, bé nhỏ như chìm đi trong sự hùng vĩ của thiên nhiên. BPNT đảo ngữ: chuyển 2 vị ngữ “lom khom, lác đác” lên đầu câu nhấn mạnh thêm sự bé nhỏ, ít ỏi, thưa thớt của nhỏ người vào bối cảnh vạn vật thiên nhiên hoang vắng, hùng vĩ. Rộng nữa phép đối (câu 3-4) ko chỉ tạo sự cân nặng đối hài hòa đến câu thơ đường mà còn diễn tả sự buồn vắng của ĐN, dù là ở vị trí nào. Như vậy, tất cả các BPNT này đã cộng hưởng với nhau làm mang lại cảnh vật ĐN đã quạnh hiu càng thêm hiu quạnh. Bức tranh toàn cảnh ĐN đã hội tụ đủ các yếu tố: sơn, thủy, hữu, tình. Tuy nhiên những yếu tố ấy hợp lại chỉ càng gợi ra hình ảnh một vùng đèo heo hút mà thôi.

nhì câu luận: Vừa tả cảnh non nước ĐN, vừa bộc lộ rõ hơn trung ương trạng của nhà thơ

Nhớ nước …………… cái gia gia

– Nhà thơ đã sử dụng bút pháp tả cảnh ngụ tình để nói về nỗi nhớ của thi sĩ. (Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình là bút pháp nghệ thuật mượn cảnh để nói tình, nõi lên nỗi trọng điểm sự, tình cảm ẩn chứa trong tâm địa mình một cách kín đáo mà lại thật sâu sắc và xúc động. Vì vậy, tả cảnh ngụ tình là một thi pháp được sử dụng rất nhiều vào các bài thơ thuộc thời kỳ trung đại, không chỉ vào nền văn học Việt phái nam mà còn bắt gặp nhiều vào văn học Ấn Độ, Trung Quốc).

– Cảnh thực được cảm nhận bằng thính giác và bằng cả nỗi lòng đồng điệu của Bà HTQ. Bức tranh phong cảnh ĐN đã được điểm thêm bằng âm thanh: Tiếng chim quốc, tiếng chim gà gô vang lên khắc khoải, domain authority diết trong buổi hoàng hôn tạo cần khúc nhạc rừng gợi nỗi nhớ nước, mến nhà trong lòng người lữ khách và càng làm cho cảnh ĐN trở đề xuất buồn bã hơn. Thi pháp lấy động để tả tĩnh càng làm nổi bật cái vắng lặng đến im lìm trên đỉnh ĐN. Các BPNT đùa chữ: đồng âm, gần âm, vừa Hán Việt, vừa nôm này vừa thu thanh được tiếng kêu của chim quốc, chim gà gô vừa gợi được vào lòng người huyền thoại buồn yêu đương về Thục Đế vừa bộc lộ trung khu trạng nhớ nước yêu mến nhà của bà HTQ. Bà HTQ đã nghe tiếng chim quốc, chi đa nhiều bằng cả nỗi lòng nhớ nước, thương nhà của mình do đó mới có thể cảm nhận được niềm đau xót buồn bã, uể oải vào tiếng chim kêu ở ĐN. Trọng tâm trạng nhớ nước, yêu quý nhà của nhà thơ lúc này cũng rất dễ hiểu: trong cảnh lữ thứ, buổi hoàng hôn bên trên một vùng hoang sơ thì da diết nhớ tổ ấm là lẽ dĩ nhiên. Bà lại là cựu thần của nhà Lê, thời điểm này, bà đang đứng ở ranh con giới giữa ĐT và ĐN thì trái tim của kẻ sĩ tất yếu sẽ nhói lên niềm nhớ yêu thương về nước, về triều đại cũ. Nhịp thơ 2/2/3 tựa như những tiếng nấc âm thầm trong cõi lòng đau xót vì nhớ yêu mến của nữ sĩ.

nhị câu kết:

Dừng chân đứng lại …………. Với ta

Bốn chữ “dừng chân đứng lại” thể hiện một trạng thái tĩnh lặng hần như tuyệt đối của nhà thơ diễn tả niềm xúc động tới bồi hồi. Phải chăng sự níu giữ 2 bàn chân không muốn bước ấy là sự cộng hưởng của nhiều cảm xúc tràn trề? Toàn cảnh ĐN đã hiện lên trong cảm nhận bằng thị giác của nhà thơ là một không gian rộng lớn, mênh mang, tĩnh vắng với trời, non, nước. “Trời, non, nước” – bố từ được ngăn cách bởi những dấu phẩy, chỉ ba từ ấy thôi mà gợi ra cả không gian rộng lớn, xa xăm, mênh mông, cao vút và khoáng đạt. Thủ pháp liệt kê đã gợi tả không gian bao la, vô hạn của vũ trụ chỗ đây. Thẩm mỹ và nghệ thuật đối lập, t­ương phản: vũ trụ bao la vô cùng với một bé người bé nhỏ đối kháng chiếc đã nhấn mạnh sự bé dại bé, cô đơn của người lữ khách. Cụm từ ta với ta đã cực tả cái cảm giác đơn độc của người lữ khách, thành một nỗi đơn độc đến tuyệt đối, nỗi đơn độc ấy đã tạc vào non nước ĐN. Vũ trụ rộng lớn như mỗi lúc mở ra mênh mông bát ngát hơn. Bầu trời cao vời vợi, nước sâu thăm thẳm, núi non điệp điệp trùng trùng còn trọng điểm trạng bé người mỗi lúc một khép lại với nỗi niềm riêng biệt tư, chỉ mình mình biết, mình mình hay. “Mảnh tình riêng” có thể là niềm yêu thương nỗi nhớ cựu triều (nhà Lê giờ trên đây đã thành dĩ vãng), cũng có thể là nỗi niềm của một nhỏ người ý thức được về cá nhân mình và thời thế. Đây cũng là cái hay, cái bí ẩn hấp dẫn của bài thơ. Đây là câu thơ nói về nỗi cô đơn hay nhất vào văn học thời trung đại. Câu thơ đã làm bắt buộc cái hay đến bài thơ và tên tuổi BHTQ gắn liền với non nước ĐN.

c. Tổng kết, mở rộng: Bài thơ Qua Đèo Ngang là bài thơ thất ngôn bát cú tuyệt bút. Đọc bài thơ người đọc cảm nhận được vẻ đẹp hoang sơ tuy thế hùng vĩ của đệ nhất kỳ quan tiền trên đất nước ta. Vẻ đẹp ấy được sơn điểm bởi bàn tay tài hoa của người nữ sĩ bà HTQ qua những vần thơ trang nhã mà điêu luyện niềm phần khởi từ cái cảm hứng vạn vật thiên nhiên trữ tình trang nhã hòa với tình yêu thương quê hương, đất nước đậm đà. Bài thơ là tiếng nói của một người mà đã trở thành khúc tâm tình của muôn triệu người, là bài thơ của một thời mà mãi mãi từ bây giờ và mai sau.

 

Chủ đề 4: Tình bạnVăn bản BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ – Nguyễn Khuyễn  Tác giả: Nguyễn Khuyến (1835-1909). Lúc nhỏ tên là Thắng, quê xóm Vị Hạ, xã yên Đổ, nay thuộc Trung Lương, Bình Lục, Hà Nam. Thuở nhỏ nhà nghèo, thông minh, học giỏi, sau đó thi đỗ cả tía kỳ thi Hương, Hội, Đình, vị đó có thương hiệu gọi là Tam Nguyên yên ổn Đổ. Nguyễn Khuyến làm quan liêu được 10 năm dẫu vậy đến lúc thực dân Pháp đánh chiếm dứt Bắc Bộ, ông cáo quan liêu về quê ở ẩn.

– NK là một nhà thơ lớn của dân tộc. Thơ ca của ông chủ yếu được sáng tác sau ngày ông cáo quan tiền về quê ở ẩn.

Tác phẩm: Cảm hứng nhân đạo trong văn học trung đại cả nước gồm các đặc điểm:

– Những truyền thống, nguyên tắc, đạo lý làm người, những cách đối xử vào các mối quan lại hệ vào cuộc sống.

– Khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc.

– Tấm lòng yêu mến cảm với con người, đặc biệt là người phụ nữ và trẻ em.

Nội dung bài thơ:

Bằng những từ ngữ thuần Việt, tạo dựng tình huống đặc biệt khi bạn đến nghịch nhà rồi hạ chốt bằng một câu thơ, tác giả đã đề cao tình bạn đậm đà thắm thiết.

Luận điểm 1: Cảm xúc khi bạn đến chơi nhà. Bạn hiền gặp nhau ải chẳng vui và hạnh phúc, niềm vui ấy đã được gửi gắm qua một lời chào thân mật.

Đã bấy lâu nay bác tới nhà

– Câu thơ như 1 lời kính chào hồ hởi thân mật vừa biểu thị nỗi vui bất ngờ vừa tỏ ý trân trọng, quý thích bạn. Đã xưa nay nay có nghĩa là một thời gian dài, một thời hạn nhà thơ không gặp bạn, bây giờ có dịp chạm chán nhau làm thế nào mà không xúc động, không vui vẻ cho được. Từ lúc cáo quan về vui sinh sống với cảnh điền viên, ông chỉ biết lấy vạn vật thiên nhiên làm bạn. Trái tim ông gởi trọn cho giang sơn quê hương, nên tâm hồn luôn khắc khoải u hoài. Giữa những giây phút ấy mà không ai không mong muốn có một bạn bạn để trung tâm sự, nhằm an ủi. Cách xưng hô của tác giả với người bạn rất đặc biệt: “bác”. Phương pháp gọi thân mật và gần gũi này khiến cho người đọc cảm tưởng như đây là lời đối thoại ở trong nhà thơ với người bạn của mình. Thủy chung quý báu, nồng hậu choàng lên trong từng câu chữ. Người chúng ta đó đã đến với ông – Còn nỗi vui lòng nào hơn. Bao gồm nỗi vui mừng, bỗng nhiên mà Nguyễn Khuyên vẫn thốt ra lời bông đùa với các bạn một cách dí dỏm cho thoả lòng trông đợi.

Luận điểm 2: Hoàn cảnh tiếp đãi bạn

Trong buổi gặp mặt gỡ “ngàn năm bao gồm một đó”, đôi bạn già là chạm mặt phải hoàn cảnh hết mức độ éo le, khó xử. đơn vị thơ mong muốn thết đãi người bạn một bữa thiệt thịnh soạn nhưng thực trạng lại cấm đoán phép.

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.Ao sâu nước cả, khôn chài cá,Vườn rộng lớn rào thưa, khó đuổi gà.Cải chửa ra cây, cà new nụ,Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.Đầu trò tiếp khách, trầu không có,

– tác giả đã tạo tình huống một biện pháp rất hóm hỉnh, vui vẻ và yếu tố hoàn cảnh của mình: Nhà có rất nhiều thứ để thiết đãi bạn, thế tuy vậy “trẻ thời đi vắng”, tín đồ trẻ vào nhà không người nào để nhờ vào đi chợ; “chợ thời xa”, chợ quá xa nên không muốn để bạn trong nhà một mình. Ko đi chợ được, tác giả bước đầu tìm kiếm rất nhiều món “cây nhà lá vườn” thì lại “không chài cá” vì ao sâu, nước lớn, “khó đuổi gà”, quan yếu bắt con gà đãi các bạn vì “vườn rộng lớn rào thưa”. Đến trong cả thực vật cũng chính là “cải chửa ra cây, cà mấy nụ/ bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa”, phần đông món rau xanh đạm bạc mỗi ngày thì lại chưa thể thu hoạch vì new chỉ gieo trồng cách đó không lâu. Thậm chí, khi người sáng tác muốn tiếp đãi ông chúng ta già bằng một miếng trầu, rước “miếng trầu là đầu câu chuyện” tuy thế cũng chẳng có. Tín đồ đọc hoàn toàn có thể dễ dàng tưởng tượng được thực trạng thiếu thốn cũng giống như tình huống cực nhọc xử của nhà thơ. Chúng ta lâu ngày mới ghé thăm, bạn dạng thân cụ thể có ý xuất sắc muốn mời chúng ta ở lại cần sử dụng bữa, tuy thế hoàn cảnh hình như không có thể chấp nhận được khi đông đảo thứ hoàn toàn có thể chế phát triển thành được lại không có sẵn vào nhà. Tình huống vừa trớ trêu vừa hài hước, dở khóc dở mỉm cười được tác giả xây dựng vui vẻ và rất là tự nhiên.

Luận điểm 3: Tình bạn chân thành, cao cả.

Cái lúng túng, ngượng nghịu của người sáng tác lại trở thành sự chân thật, và trong hoàn cảnh khó xử đó, tình bạn chân thành, ko vụ lợi được minh chứng một biện pháp rõ nét.

Bác đến chơi đây, ta cùng với ta

– bao nhiêu nghèo thiếu, tũng quẫn, bao khó xử bỗng tung biến đi đâu hết để nhường chỗ mang lại tình bạn thân thiết, nồng ấm. Câu thơ như một lời mời, một lời trân trọng xứng đáng quý nhảy thốt ra tự tận lòng lòng. Sau bao nhiêu danh vọng, chức quyền chỗ triều đình xô bồ, nhị người các bạn từng bên nhau trải qua biết bao gian khổ lại có thể ngồi hàn huyên, trung tâm sự. Tô hào hải vị, quyền cao chức trọng liệu bao gồm quý giá bởi hai tấm lòng chân thành, ko toan tính này không? giả dụ như nhiều từ “ta với ta” vào “Qua đèo Ngang” của bà thị trấn Thanh Quan mô tả sự cô tịch, quạnh hiu thì “ta với ta” tại chỗ này lại là việc tâm đầu ý hợp giữa hai người bạn. Không màng vật hóa học của cải, ko cần đến mức miếng trầu cau nhỏ dại bé, tình nỗ lực nhân này mãi vẹn nguyên với trong sạch. đơn vị thơ như tìm kiếm được tri âm, tri kỉ của mình, một người hiểu rõ sâu xa tấm lòng, không màng vật dụng chất, ko nặng miếng ăn, không vì hoàn cảnh thiếu thốn của khách hàng mà ngượng ngùng, xa cách. Tác giả khéo léo lồng ghép bài học triết lý thâm thúy về tình người, tình đồng chí, tình bạn nồng thắm thân hai cuộc đời dạn dày sương gió. Chỉ khi ta thiếu thốn đủ đường nhất, khó khăn nhất mới hoàn toàn có thể khẳng định, ai sẽ là chúng ta ta, làm việc cạnh cổ vũ và yên ủi ta trong cảnh khốn cùng.

– Đặc sắc thẩm mỹ và nghệ thuật trước hết nằm tại thể thơ thất ngôn chén cú, lược quăng quật những chính sách lệ nghiêm ngặt của thể thơ này, có lại cảm giác hóm hỉnh, ngay sát gũi. Viết về nông thôn, tác giả lựa chọn hầu hết từ ngữ thuộc lối viết rất là giản dị, đa số từ với đậm màu sắc địa phương như “thời”, “chửa” đem về sự thoải mái, mang ý nghĩa chất khẩu ngữ. 1 loạt những hình ảnh được liệt kê như “vườn rộng lớn rào thưa”, “ao sâu nước cả”,… vừa có công dụng trình bày những không được đầy đủ vật chất, vừa lộ diện trước mắt người đọc khung cảnh làng quê thanh bình, im tĩnh, thích hợp cho đa số cuộc trọng điểm tình chơi cờ thưởng trà ngắm trăng. Lời thơ y hệt như lời hội thoại trực tiếp hàng ngày tạo cho những người đọc cảm giác như bản thân là người chúng ta của Nguyễn Khuyến, lắng tai ông bạn già trình bày mà lòng vừa cười vừa thương, khơi gợi trong lòng fan hâm mộ sự cân nhắc sâu cay về tình bạn chân thật, tình các bạn đẹp là tình các bạn không gì hoàn toàn có thể đong đếm nổi.

Xem thêm: Bài Văn Mẫu Lớp 12: Nghị Luận Về Chiến Tranh Và Hậu Quả Của Chiến Tranh

Tổng kết: Tác phẩm “Bạn cho chơi nhà” với nội dung khác lạ, new mẻ, xây dựng trường hợp vừa vui tươi vừa triết lý cùng bút lực thần kì của phòng thơ đã khắc họa một bức tranh tấp nập về một khoảng sân quê yên ả, 1 trong các buổi chiều quê nhẹ nhàng, đằm thắm. Vị trí đó tất cả hai người chúng ta tuổi vẫn xế chiều, cay đắng sóng gió đang nếm đầy đủ cả, giờ lại có thể gặp nhau tại miếng đất quê hương bạn mình. Nguyễn Khuyến đã một đợt tiếp nhữa để lại đến kho tang văn học tập Việt một kiệt tác thơ cổ, nêu bật triết lý sống ko toan tính, vụ lợi với các bạn bè, sống bởi tấm lòng chân thật và trái tim biết yêu thương.